على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
185
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دانمارك ، پىبا ، بلژيك ، ايطاليا ، يوگوسلاوى ( يا سربستان ، كرواسى و اسلوونى ) ، بلغارستان ، رومانى ، هنگرى ( فعلا نايب السلطنه دارد ) ، آلبانى ؛ شاهزاده نشينهاى آندرّ ، موناكو ، ليختنشتاين ؛ گراند و شهء لوگزامبورگ ؛ شهر آزاد دانتزيك ؛ شهر واتيكان . و آب و هواى ممالك اروپا عموما معتدل مگر در شمال سوئد و در روسيه . و زمين اين ممالك كاملا مزروع و مقدار بسيارى گندم و دو سر و جو و همه قسم ميوه در آن عمل مىآيد و در تمام ممالك مركزى و در جنوب غرس درخت رز متداول است . و رودهاى عمدهء فرنگستان از اين قرارند : رود رن مسروب مىكند سويس و آلمان و هولاندرا و رود رن مشروب مىنمايد فرانسه را . و رود دانوب آلمان و اطريش و رومانيا و بلغارستان را . و رود آتل كه ولگا نيز گويند و رود نيپر و رود دن و رود ارال در روسيه واقع شده . و كوههاى عمدهء فرنگستان : جبال آلپ در مركز و جبال پيرنه در ما بين فرانسه و اسپانيا و جبال كارپات در اطريش و مجارستان و جبال بالكان در شبه جزيرهء بالكان و مرتفعترين اين جبال قلهء كوه سفيد است كه در آلپ مىباشد . اروج ( arowj ) ا . پ . درخت سرو كوهى و عرعر . اروح ( arvah ) ص . ع . با روحتر و با آسايشتر . و خوشآيندتر . و كسى كه در رفتن هر دو پاى را گشاده گذارد و كان عمر رضى الله عنه اروح . و محمل اروح : بارگير فراخ . اروخ ( orux ) ع . ج ارخ و ارخ . ارود ( arvad ) ص . ع . آهسته كار قولهم الدهر ارود ذو غير اى يعمل عمله فى سكون لا يشعر به . ارور ( orvar ) ا . پ . بلغت زند رستنى و نباتى . اروز ( aruz ) ص . ع . برقرار و ثابت و پايدار و محكم . و منقبض و مجتمع . و آزمند و حريص و طامع . اروز ( oruz ) م . ع . ارز ارزا و اروزا . مر . ارز . ارؤس ( ar'os ) ع . ج رأس . اروس ( arus ) ا . پ . متاع و كالا و اسباب . و لباس و پوشاك . اروسا ( arus ) ا . پ . يك نوع گياهى هندى . اروش ( oruc ) ع . ج ارش . اروض ( oruz ) ع . ج ارض . اروع ( arva ' ) ص . ع . به شگفتآرندهء كسى را از حسن و جمال و يا از شجاعت و مانند آن . ج : روع و ارواع . اروغ ( arvaq ) ص . ع . حيلهبازتر و مكارتر . اروغ ( aruq ) ا . پ . جغد بزرگ . و پوست گاو . و روز و يوم . و ا خ . نام كوه مرتفعى در مشرق گويند چند فرسخ ارتفاع آن است و هزار چشمهء بزرگ از آن جريان مىيابد . و اروغ كردن : پيراستن چرم . و پاك و پاكيزه كردن . اروق ( arvaq ) ص . ع . اسبى كه سوار آن نيزه راميان هر دو گوش وى دراز كرده باشد و ان لم يفعل فارسه ذلك فهو اجمّ يعنى شاخ ندارد . و كسى كه دندان بالائين وى دراز باشد . ج : روق يق رجل اروق و قوم روق . اروقة ( arveqat ) ع . ج روق و رواق و رواق . اروك ( oruk ) م . ع . ارك اركا و اروكا : مر . ارك . ارؤل ( ar'ol ) ع . ج رأل . اروم ( arum ) ا . ع . بن درخت . و بن سرون . و نام كوهى . اروم ( orum ) ع . ج ارم و ارومة و ارومة . ارومة ( arumat ) و ( orumat ) ا . ع . بيخ درخت و جز آن . ج : اروم . ارومه ( arume ) ا . پ . گياهى كه اشخار از آن مىگيرند . اروميه ( orumiye ) ا خ . پ . نام شهرى در آذربايجان . ارون ( arun ) ا . پ . آرون و صفات خوب و دلكش و دلربا . ارون ( arun ) ا . ع . زهر و سم . و دماغ فيل . ج : ارن . ارون ( arun ) ص . ع . شادمان و مسرور و خوشحال و خرم . ارون ( erun ) ا . پ . ازگيل . و عقاب . ارون ( arvan ) ص . پ . مرد تند خوى و صفراوى . ارون ( erun ) و ( orun ) ع . ج ارة . ارونان ( arvan n ) ا . ع . آواز . و ص . سخت و يوم ارونان : روز سخت و يا نرم و كذلك يوم ارونان . ارونانة ( arvan nat ) ص . ع . ليلة ارونانة : شب سخت . ارونتن ( arunetan ) ف م . پ . بلغت زند شستن و غسل دادن . اروند ( arvand ) ا . پ . تجربه و آزمايش و امتحان . و دليل و برهان . و نيكوترين جزء از هر چيز . و خلاصهء آن . و شأن و شوكت و فرو عظمت و حشمت و جاه و جلال . و آروند و زيبائى و جمال و حسن . و ميل و آرزو و رغبت . و حسرت . و اوقيانوس و درياى محيط . و ا خ . رود دجله . و نام كوهى در همدان كه الوند نيز گويند . و نام چشمهاى در سيستان . و نام پدر لهراسب .